آخرین بررسی حقوقی: مهر ۱۴۰۵
مهریه یک حق مالی ناشی از عقد نکاح است. طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زن به مجرد عقد مالک مهر می‌شود و اصل این حق به ادامه زندگی مشترک یا درخواست طلاق وابسته نیست.
مهریه در یک نگاه
- زن از زمان عقد مالک مهریه می‌شود.
- مهریه می‌تواند سکه، وجه نقد، ملک یا مال قابل تملک دیگری باشد.
- عندالمطالبه و عندالاستطاعه در شیوه مطالبه و اثبات توان مالی تفاوت دارند.
- انتخاب بین ثبت و دادگاه به وضعیت پرونده بستگی دارد.
- طرح ۱۴ سکه تا مهر ۱۴۰۵ قانون قطعی لازم‌الاجرا نشده است.
انواع مهریه از نظر موضوع
مهریه می‌تواند سکه، وجه نقد، ملک، سهم مشاع یا هر مال دارای ارزش و قابلیت تملک باشد. موضوع مهر باید به اندازه کافی معلوم باشد تا بعداً در اجرا اختلاف ایجاد نشود.
عندالمطالبه و عندالاستطاعه چه تفاوتی دارند؟
در مهریه عندالمطالبه، زن اصل دین را مطالبه می‌کند و اگر مرد مدعی ناتوانی از پرداخت یکجاست، موضوع اعسار و تقسیط بررسی می‌شود. در مهریه عندالاستطاعه، تحقق شرط استطاعت و اثبات توان مالی زوج نقش پررنگ‌تری دارد.
برای مطالبه مهریه ثبت بهتر است یا دادگاه؟
اگر سند رسمی و مال مشخص وجود دارد، اجرای ثبت می‌تواند مفید باشد. اگر اختلاف قضایی، اعسار، ادعای پرداخت یا مسائل پیچیده‌تر مطرح است، دادگاه ممکن است مناسب‌تر باشد. در وضعیت فعلی نباید الزام عمومی «حتماً اول ثبت» را به همه پرونده‌ها تعمیم داد.
مهریه سکه و قانون ۱۱۰ سکه
ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده از ۱۱۰ سکه در زمینه ضمانت اجرا صحبت می‌کند؛ اما این عدد سقف اصل مهریه نیست. اگر مهر بیشتر باشد، اصل تعهد نسبت به کل آن می‌تواند باقی بماند و نحوه اجرای مازاد تابع شرایط قانونی و توان مالی است.
طرح ۱۴ سکه در سال ۱۴۰۵ چه شد؟
مصوبه مجلس درباره محدودکردن بخشی از ضمانت اجرا به ۱۴ سکه با ایراد شورای نگهبان روبه‌رو شده است. تا زمان اصلاح، تأیید و ابلاغ، آن را نباید قانون لازم‌الاجرا دانست.
محاسبه مهریه وجه نقد به نرخ روز
اگر مهر وجه رایج باشد، تبصره ماده ۱۰۸۲ و آیین‌نامه مربوط، تعدیل بر اساس شاخص رسمی را پیش‌بینی کرده‌اند. این موضوع با مهریه سکه متفاوت است.
اعسار و تقسیط
اگر محکوم‌علیه توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد می‌تواند اعسار مطرح کند. در صورت پذیرش، دادگاه می‌تواند مهلت یا اقساط متناسب تعیین کند. حکم تقسیط، اصل بدهی را از بین نمی‌برد.
چه اموالی برای مهریه قابل توقیف‌اند؟
ملک، خودرو، حساب بانکی، حقوق، سهام و مطالبات حسب شرایط قابل توقیف‌اند. مستثنیات دین باید رعایت شود؛ خودرو صرفاً به دلیل استفاده روزمره خودکار مستثنی نیست و در صورت ابزار ضروری کار بودن باید جداگانه بررسی شود.
آیا خیانت یا عدم تمکین مهریه را از بین می‌برد؟
خیر. این موارد به‌خودی‌خود سبب سقوط مهریه نیستند. عدم تمکین بیشتر بر نفقه اثر دارد. سقوط مهریه نیازمند سبب حقوقی مانند پرداخت، ابراء، بذل معتبر یا وضعیت خاص قانونی است.
مهریه و طلاق
زن می‌تواند بدون طلاق مهریه را مطالبه کند و پس از طلاق نیز اگر حق خود را نگرفته یا ساقط نکرده باشد، مطالبه ادامه دارد. در طلاق توافقی و خلع، متن توافق و نوع بذل اهمیت ویژه دارد.
نقشه راه موضوعات مرتبط
- اجرا گذاشتن مهریه
- ثبت یا دادگاه برای مهریه
- اعسار مهریه
- توقیف اموال
- محاسبه مهریه به نرخ روز
- قانون جدید مهریه
سؤالات متداول
آیا برای گرفتن مهریه باید طلاق گرفت؟
خیر. زن در زمان زندگی مشترک نیز می‌تواند مهریه را مطالبه کند.
آیا مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باطل است؟
خیر. ۱۱۰ سکه سقف اصل مهریه نیست و به نحوه ضمانت اجرا مربوط است.
آیا خودرو همیشه جزو مستثنیات دین است؟
خیر. فقط در شرایطی مثل ابزار ضروری امرار معاش بودن می‌تواند موضوع بررسی مستثنیات دین قرار گیرد.
