قانون جدید مهریه چند سکه است؟ اگر اخبار ماههای اخیر را دنبال کرده باشید، احتمالاً با سه جواب متفاوت روبهرو شدهاید: ۱۴ سکه، ۱۱۰ سکه یا تمام مهریهای که در عقدنامه نوشته شده است. پاسخ درست این است که این سه عدد و مفهوم به یک موضوع اشاره نمیکنند.
تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، نمیتوان گفت مهریه در ایران به ۱۴ سکه محدود شده است. عدد ۱۴ سکه در جریان بررسی طرح اصلاح مقررات مربوط به اجرای محکومیتهای مالی و نحوه برخورد با بدهکار مهریه مطرح شده، اما اصل مهریهای که زوجین تعیین کردهاند با این عدد از بین نمیرود. از طرف دیگر، ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده همچنان عدد ۱۱۰ سکه را در خود دارد.
بنابراین برای پاسخ دقیق باید میان اصل مهریه، ۱۱۰ سکه قانونی و پیشنهاد ۱۴ سکه در ضمانت اجرا تفاوت قائل شویم.
پاسخ سریع: مهریه در حال حاضر «فقط ۱۴ سکه» نشده است. اگر در عقدنامه ۲۰۰، ۳۰۰ یا حتی تعداد بیشتری سکه بهعنوان مهریه تعیین شده باشد، اصل تعهد نسبت به آن از بین نمیرود. عدد ۱۱۰ سکه همچنان در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده وجود دارد و عدد ۱۴ سکه مربوط به طرح اصلاح مقررات اجرای محکومیتهای مالی است که تا زمان آخرین بررسی، هنوز مراحل تبدیلشدن به قانون لازمالاجرا را کامل نکرده است.
قانون جدید مهریه در ۱۴۰۵؛ آیا مهریه واقعاً ۱۴ سکه شده است؟
خیر. مهریه به ۱۴ سکه محدود نشده است. بخش زیادی از سردرگمی کاربران از تیترهایی مانند «مهریه ۱۴ سکه شد» ناشی میشود؛ در حالی که بحث مجلس درباره محدودکردن اصل مهریه زوجین نبوده است.
در ۱۲ آذر ۱۴۰۴، مجلس هنگام بررسی طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی با پیشنهادی درباره تعیین عدد ۱۴ سکه در حوزه ضمانت اجرای مهریه موافقت کرد. در همان مصوبه، موضوع نظارت سامانههای الکترونیکی و جایگزینی آن با نگهداری در زندان نیز مطرح شد. گزارش رسمی مجلس درباره مصوبه ۱۲ آذر ۱۴۰۴ این موضوع را توضیح داده است.
اما «تصویب یک بخش از طرح در مجلس» با «وجود یک قانون قطعی و لازمالاجرا» یکسان نیست. طرح باید تمام مراحل قانونگذاری را طی کند.
بهطور ساده مسیر چنین است:
- بررسی و تصویب در مجلس؛
- بررسی شورای نگهبان و رفع ایرادات احتمالی؛
- نهاییشدن متن؛
- ابلاغ قانون؛
- رسیدن زمان لازمالاجراشدن آن.
نکته مهم اینجاست که در آخرین توضیح رسمی مجلس درباره طرح اصلاح مهریه در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ نیز نایبرئیس مجلس از قرارگرفتن مجدد طرح در دستور کار و ارسال آن پس از تصویب برای تبدیلشدن به قانون صحبت کرده است. بنابراین تا تاریخ بهروزرسانی این مطلب، معرفی «۱۴ سکه» بهعنوان قانون قطعی و اجرایی، دقیق نیست.
تفاوت ۱۴ سکه، ۱۱۰ سکه و کل مهریه چیست؟
برای فهم قانون مهریه باید سه موضوع را کاملاً جدا کنیم. ممکن است زنی ۳۰۰ سکه مهریه داشته باشد، ماده ۲۲ درباره ۱۱۰ سکه صحبت کند و همزمان در اخبار عدد ۱۴ سکه مطرح شود؛ این اعداد لزوماً با یکدیگر تناقض ندارند، زیرا هرکدام به بخش متفاوتی از موضوع مربوطاند.
| عدد یا مفهوم | مربوط به چیست؟ | آیا اصل مهریه را محدود میکند؟ | وضعیت تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| کل مهریه عقدنامه | تعداد سکه یا مالی که زوجین هنگام عقد تعیین کردهاند | خیر؛ اصل تعهد بر مبنای توافق زوجین است | قابل مطالبه با توجه به مقررات قانونی |
| ۱۱۰ سکه | عدد مقرر در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده | سقف کل مهریه نیست | همچنان در متن قانون فعلی وجود دارد |
| ۱۴ سکه | عدد مطرحشده در طرح اصلاح مقررات مربوط به ضمانت اجرای محکومیت مالی | خیر؛ به معنی تبدیل کل مهریه به ۱۴ سکه نیست | تا آخرین بررسی، طرح هنوز قانون لازمالاجرا نشده است |
بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات مربوط به اجرای محکومیتهای مالی است. اگر مهریه بیشتر باشد، در خصوص مازاد بر این میزان، قانون «ملائت زوج» یا به زبان ساده توانایی مالی مرد را ملاک قرار داده است.
بنابراین حتی عدد ۱۱۰ نیز به معنی «حداکثر مهریه مجاز» نیست. برای شناخت خود مهریه، انواع آن و قواعد کلی مطالبه، میتوانید راهنمای جامع مهریه در وکیلینو را بخوانید.
ماجرای قانون مهریه ۱۴ سکه از کجا شروع شد؟
عدد ۱۴ سکه زمانی بیشتر وارد اخبار شد که مجلس در جریان اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی به دنبال تغییر نحوه برخورد با برخی محکومان مالی، از جمله بدهکاران مهریه بود.
در مصوبه ۱۲ آذر ۱۴۰۴، مجلس علاوه بر عدد ۱۴ سکه، مفهومی را مطرح کرد که براساس آن «حبس» در مقررات مورد بحث میتوانست علاوه بر نگهداری شخص در زندان، شامل محدودیت از طریق نظارت سامانههای الکترونیکی نیز باشد. در متن همان مصوبه برای برخی دیون، از جمله مهریه، استفاده از نظارت الکترونیکی پیشبینی شده بود.
همین موضوع باعث شد بعضی تیترها به شکل سادهشده بگویند «مهریه از ۱۱۰ به ۱۴ سکه کاهش یافت».
اما این تعبیر یک بخش مهم را حذف میکند: بحث درباره اصل تعداد سکهای که زن طلبکار است نبود.
حتی در توضیحات نمایندگان بعد از تصویب این بخش تأکید شد که اگر زوجین بر ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۳۰۰ سکه توافق کرده باشند، اصل توافق آنها باقی است و عدد ۱۴ به معنای حذف باقی مهریه نیست.
اگر مهریه ۳۰۰ سکه باشد، زن فقط ۱۴ سکه میگیرد؟
خیر. فرض کنید در سند ازدواج زنی ۳۰۰ سکه تمام بهار آزادی بهعنوان مهریه ثبت شده است. مطرحشدن عدد ۱۴ سکه به این معنا نیست که عدد ۳۰۰ در عقدنامه پاک و با عدد ۱۴ جایگزین میشود.
برای درک موضوع، سه مرحله را از هم جدا کنید:
- اصل دین: همان ۳۰۰ سکهای است که در عقدنامه درج شده است.
- مطالبه مهریه: زن میتواند برای وصول مهریه خود از مسیر قانونی اقدام کند.
- ضمانت اجرای عدم پرداخت: مقررات تعیین میکنند اگر بدهکار پرداخت نکرد یا توانایی مالی نداشت، چه سازوکاری قابل اعمال است.
نایبرئیس مجلس نیز در مرداد ۱۴۰۵ صراحتاً توضیح داده است که حتی اگر مهریه ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰ یا هزار سکه تعیین شده باشد، اصل تعهد نسبت به آن باقی میماند و بحث طرح درباره نحوه مواجهه با فرد ناتوان از پرداخت است.
اگر زن قصد اقدام عملی برای وصول مهریه را داشته باشد، جزئیات اجرا گذاشتن مهریه و توقیف اموال موضوع مستقلی است و بسته به وجود اموال، نوع سند و شرایط پرونده میتواند مسیر متفاوتی داشته باشد.
آیا مهریه بیشتر از ۱۴ سکه باطل یا بخشیده میشود؟
خیر. تعیین عدد ۱۴ برای یک ضمانت اجرای خاص ـ حتی در صورت نهاییشدن چنین قانونی ـ با «بخشیدن مهریه» تفاوت دارد.
مثلاً اگر مهریه ۳۰۰ سکه باشد و قانون برای بخش مشخصی از آن نوع متفاوتی از ضمانت اجرا تعیین کند، این موضوع بهتنهایی باعث نمیشود ۲۸۶ سکه باقیمانده از بین برود.
سه مفهوم را نباید با هم اشتباه گرفت:
- محدودیت در یک ضمانت اجرا: ممکن است قانون مشخص کند برای بخشی از بدهی چه اقدام اجرایی قابل اعمال است.
- اعسار و تقسیط: دادگاه ممکن است در صورت اثبات ناتوانی مالی، نحوه پرداخت را قسطبندی کند.
- بخشش یا ابراء مهریه: زن میتواند با اراده خود از تمام یا بخشی از طلبش صرفنظر کند.
تنها مورد سوم واقعاً میتواند باعث از بین رفتن بخشی از طلب با اراده زوجه شود. برای آشنایی بیشتر با این مفهوم میتوانید بخش مربوط به ابراء مهریه را در راهنمای حقوقی مهریه وکیلینو مطالعه کنید.
به همین دلیل جمله «بعد از پرداخت ۱۴ سکه، باقی مهریه خودبهخود بخشیده میشود» درست نیست.
تکلیف حبس مهریه و پابند الکترونیکی در قانون جدید چیست؟
موضوع زندان یکی از دلایل اصلی شکلگیری شایعه «قانون مهریه ۱۴ سکه» است. برای توضیح دقیق آن باید توجه داشت که اینجا درباره حبس در اجرای محکومیت مالی صحبت میکنیم، نه اینکه عدم پرداخت مهریه در هر شرایطی یک جرم مستقل با مجازات ثابت باشد.
طبق قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، در شرایط مقرر قانونی امکان حبس محکوم مالی وجود دارد؛ با این حال قانون برای اعسار، معرفی مال و دیگر وضعیتها نیز مقررات جداگانهای دارد. برای نمونه، اگر مالی معرفی یا کشف شود که برای پرداخت محکومبه کافی باشد، مطابق قانون از حبس جلوگیری یا شخص آزاد میشود.
در طرح اصلاحی مجلس، یکی از تغییرات مهم، استفاده از نظارت سامانههای الکترونیکی یا پابند الکترونیکی به جای نگهداری برخی محکومان مالی در زندان بوده است. مصوبه آذر ۱۴۰۴ نیز صراحتاً نظارت سامانههای الکترونیکی را در کنار مفهوم حبس مطرح کرده بود.
اما نکته تعیینکننده این است که تا زمان آخرین بررسی این مقاله، این طرح هنوز مراحل نهایی تبدیلشدن به قانون لازمالاجرا را طی نکرده است. در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ نیز نایبرئیس مجلس اعلام کرد که طرح باید دوباره در دستور کار قرار گیرد و پس از تصویب برای تبدیلشدن به قانون به شورای نگهبان ارسال شود.
پس فعلاً تیترهایی مانند «زندان مهریه حذف شد» یا «از امروز همه بدهکاران مهریه پابند میگیرند» را نباید بهعنوان وضعیت قطعی قانون پذیرفت.
اگر مرد توان پرداخت مهریه را نداشته باشد چه میشود؟
نداشتن توان مالی بهخودیخود اصل مهریه را از بین نمیبرد. اگر مرد نتواند مهریه را یکجا بپردازد، ممکن است بتواند از طریق دادگاه موضوع اعسار از پرداخت محکومبه را مطرح کند.
در قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، شخص معسر کسی است که جز اموال مشمول مستثنیات دین، مالی برای پرداخت بدهی نداشته باشد. وضعیت مالی و نحوه اثبات اعسار نیز بسته به شرایط پرونده بررسی میشود.
در صورت پذیرش اعسار، ممکن است بدهی بهصورت اقساط پرداخت شود. اما تقسیط مهریه با حذف مهریه فرق دارد. برای مثال اگر مهریه ۲۰۰ سکه باشد، صدور حکم تقسیط به این معنا نیست که مهریه از ۲۰۰ سکه به تعداد اقساط اولیه کاهش یافته است؛ فقط شیوه پرداخت تغییر میکند.
از طرف دیگر، هر پرونده شرایط خودش را دارد. وجود ملک، خودرو، حساب بانکی، درآمد، انتقال اموال یا سابقه مالی میتواند بر بررسی توانایی مالی اثر بگذارد. برای مطالعه موارد خاصتر میتوانید مقاله در چه صورت مرد میتواند مهریه ندهد؟ را در وکیلینو ببینید.
آیا قانون جدید مهریه شامل ازدواجهای قبلی هم میشود؟
در شرایط فعلی، پاسخ قطعیدادن به این سؤال درباره «قانون ۱۴ سکه» زود است؛ چون تا تاریخ بهروزرسانی این مطلب هنوز با یک قانون نهایی و لازمالاجرا با متن قطعی مواجه نیستیم.
برای اینکه مشخص شود یک قانون جدید دقیقاً از چه زمانی و نسبت به چه پروندهها یا وضعیتهایی اجرا خواهد شد، باید متن نهایی قانون، تاریخ لازمالاجراشدن و در صورت وجود مقررات انتقالی آن بررسی شود.
بنابراین عباراتی مثل «قانون ۱۴ سکه شامل تمام ازدواجهای قبلی است» یا برعکس «فقط شامل ازدواجهای بعد از تصویب میشود» در وضعیت فعلی قابل اتکا نیستند.
اگر این طرح در آینده نهایی و ابلاغ شود، این بخش از مقاله باید بر اساس متن نهایی قانون دوباره بهروزرسانی شود؛ نه بر اساس مصاحبهها یا نسخههای قبلی طرح.
زن برای مطالبه باقی مهریه چه راههایی دارد؟
وجود عدد ۱۴ یا ۱۱۰ به این معنا نیست که زوجه برای باقی مهریه هیچ مسیر حقوقی ندارد. راه مناسب وصول مهریه به نوع سند ازدواج، وضعیت اموال زوج، مرحله پرونده و سایر شرایط بستگی دارد.
در پروندههای مهریه معمولاً موضوعاتی مثل موارد زیر مطرح میشوند:
- صدور و پیگیری اجراییه؛
- شناسایی اموال و داراییهای زوج؛
- توقیف اموال قابل توقیف؛
- پیگیری قضایی در موارد لازم؛
- رسیدگی به ادعای اعسار؛
- تعیین نحوه پرداخت و اقساط.
جزئیات هرکدام از این مراحل میتواند یک پرونده را کاملاً متفاوت کند. به همین دلیل اگر هدف شما اقدام عملی است، راهنمای مراحل اجرا گذاشتن مهریه توضیح مفصلتری درباره مسیر مطالبه و توقیف اموال ارائه میکند.
اگر تعداد سکه، وضعیت داراییهای زوج یا دعوای اعسار باعث پیچیدگی پرونده شده است، بررسی اسناد توسط وکیل مهریه میتواند در انتخاب مسیر مناسبتر کمککننده باشد.
شایعات رایج درباره قانون ۱۴ سکه مهریه
بخش زیادی از ابهام درباره قانون جدید مهریه از تبدیل یک موضوع فنی حقوقی به تیترهای کوتاه شبکههای اجتماعی ایجاد شده است. برای جمعبندی، پنج شایعه رایج را جداگانه بررسی کنیم:
- شایعه: «از این به بعد مهریه فقط ۱۴ سکه است.»
واقعیت: خیر. عدد ۱۴ درباره ضمانت اجرای مورد بحث در طرح اصلاحی مطرح شده و به معنی تعیین سقف برای اصل مهریه نیست. - شایعه: «مهریه بیشتر از ۱۴ سکه باطل است.»
واقعیت: خیر. حتی نمایندگان مجلس در توضیح مصوبه تأکید کردهاند توافق مهریههای ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۳۰۰ سکهای به قوت خود باقی میماند. - شایعه: «اگر مهریه ۳۰۰ سکه باشد، زن فقط ۱۴ سکه میتواند بگیرد.»
واقعیت: خیر. اصل ۳۰۰ سکه به دلیل مطرحشدن عدد ۱۴ از بین نمیرود؛ مسئله وصول و نوع ضمانت اجرا باید جداگانه بررسی شود. - شایعه: «قانون ۱۴ سکه همین الان قطعی و اجرایی است.»
واقعیت: تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ چنین برداشتی دقیق نیست. آخرین توضیح رسمی بررسیشده هنوز از ادامه فرایند تصویب طرح و ارسال بعدی آن به شورای نگهبان سخن میگوید. - شایعه: «پرداخت ۱۴ سکه باعث بخشیدهشدن باقی مهریه میشود.»
واقعیت: خیر. نایبرئیس مجلس نیز صراحتاً گفته است پرداخت ۱۴ سکه در چارچوب طرح به معنای بخشش باقی مهریه نیست.
پس مهمترین قاعده برای فهم اخبار مهریه این است: هر جا عدد ۱۴ یا ۱۱۰ را دیدید، اول بپرسید این عدد درباره اصل طلب است یا درباره نحوه اجرای آن.
سوالات متداول درباره قانون جدید مهریه
در ادامه به چند سؤال کوتاه پاسخ میدهیم که معمولاً بعد از شنیدن خبر «مهریه ۱۴ سکه» مطرح میشوند. پاسخها بر اساس وضعیت قانونی بررسیشده تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ نوشته شدهاند.
آیا مهریه ۱۴ سکه شده است؟
خیر. اصل مهریه به ۱۴ سکه محدود نشده است. عدد ۱۴ سکه در طرح اصلاح مقررات مربوط به محکومیتهای مالی مطرح شده، اما آخرین وضعیت رسمی نشان میدهد این طرح هنوز فرایند تبدیلشدن به قانون نهایی و لازمالاجرا را کامل نکرده است.
آیا مهریه ۱۱۰ سکه هنوز اعتبار دارد؟
عدد ۱۱۰ سکه همچنان در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده وجود دارد. این ماده مقرر کرده اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه باشد، وصول آن مشمول مقررات مربوط به محکومیتهای مالی است و در مازاد بر آن، ملائت زوج ملاک قرار میگیرد.
اگر مهریه ۵۰۰ سکه باشد، زن میتواند همه آن را مطالبه کند؟
اصل مهریه ۵۰۰ سکهای صرفاً به دلیل وجود عدد ۱۱۰ یا طرح ۱۴ سکه از بین نمیرود. با این حال، نحوه وصول بخشهای مختلف مهریه و اثبات توان مالی زوج میتواند متفاوت باشد و باید بر اساس شرایط پرونده بررسی شود.
بعد از پرداخت ۱۴ سکه، باقی مهریه بخشیده میشود؟
خیر. حتی در توضیح رسمی مجلس درباره طرح جدید تأکید شده است که پرداخت ۱۴ سکه به معنای بخشش باقی مهریه نیست. اصل بدهی باقی میماند و بحث اصلی درباره نحوه ضمانت اجرای آن است.
قانون ۱۴ سکه از چه زمانی اجرا میشود؟
در حال حاضر نمیتوان تاریخ اجرای آن را اعلام کرد؛ زیرا تا آخرین بررسی، طرح مراحل نهایی قانونگذاری را تکمیل نکرده است. پس از نهاییشدن، باید متن مصوب، تأیید شورای نگهبان، ابلاغ و تاریخ لازمالاجراشدن بررسی شود.
آیا مرد با اثبات اعسار دیگر مهریه نمیدهد؟
خیر. پذیرش اعسار معمولاً به معنای از بین رفتن اصل بدهی نیست؛ بلکه میتواند بر شیوه و زمان پرداخت اثر بگذارد. دادگاه با توجه به وضعیت مالی شخص درباره اعسار و نحوه پرداخت تصمیم میگیرد.
آیا قانون جدید شامل عقدهای قدیمی میشود؟
تا زمانی که متن نهایی قانون جدید مشخص و لازمالاجرا نشده، نمیتوان درباره دامنه اجرای آن نسبت به عقدهای قدیمی حکم قطعی داد. این موضوع باید بعد از تصویب نهایی و با بررسی مقررات مربوط به زمان اجرای قانون پاسخ داده شود.
جمعبندی؛ ۱۴ سکه را با کل مهریه اشتباه نگیریم
اگر بخواهیم پاسخ سؤال «قانون جدید مهریه چند سکه است؟» را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: مهریه در حال حاضر به ۱۴ سکه محدود نشده است.
اصل مهریه همان چیزی است که مطابق مقررات و توافق معتبر زوجین تعیین شده؛ عدد ۱۱۰ سکه همچنان در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده وجود دارد و ۱۴ سکه مربوط به بحثهای طرح اصلاحی درباره ضمانت اجرای محکومیت مالی است که تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ هنوز نباید آن را یک قانون قطعی و اجرایی دانست.
اگر میخواهید بدانید این مقررات در پرونده شما با توجه به تعداد سکه، اموال زوج، اعسار یا وضعیت پرداخت چه اثری دارد، استفاده از مشاوره حقوقی خانواده میتواند به بررسی شرایط اختصاصی پرونده کمک کند.
تاریخ آخرین بررسی حقوقی: ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
این مطلب برای اطلاعرسانی عمومی تهیه شده است و جایگزین بررسی اسناد و شرایط اختصاصی هر پرونده توسط متخصص حقوقی نیست.
