آخرین بررسی حقوقی: مهر ۱۴۰۵
طلاق غیابی یعنی رأی طلاق در شرایطی صادر شود که طرف مقابل در جلسات حاضر نشده، دفاع کتبی نکرده و ابلاغ نیز واقعی نبوده است. این مفهوم با «طلاق به دلیل مفقودالاثر بودن همسر» یکی نیست و باید این دو مسیر را از هم جدا کرد.
سه نکته مهم
- غیبت در جلسه به‌تنهایی رأی را غیابی نمی‌کند؛ شرایط ماده ۳۰۳ باید جمع باشد.
- محکوم‌علیه غایب اصولاً حق واخواهی دارد.
- غیابی بودن طلاق، مهریه را خودکار از بین نمی‌برد.
حکم غیابی دقیقاً چه زمانی صادر می‌شود؟
ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی رأی را حضوری می‌داند مگر اینکه خوانده یا نماینده قانونی او در هیچ جلسه‌ای حاضر نشده، دفاع کتبی نکرده و اخطاریه نیز به او ابلاغ واقعی نشده باشد. پس صرف نیامدن در یک جلسه برای غیابی شدن کافی نیست.
طلاق غیابی از طرف زن
اگر شوهر در پرونده حاضر نشود، زن همچنان باید مبنای قانونی طلاق خود را اثبات کند؛ مثلاً عسر و حرج، عدم پرداخت نفقه، شروط ضمن عقد یا وکالت در طلاق. غیبت شوهر به‌تنهایی جایگزین دلیل قانونی طلاق نیست.
اگر شوهر سال‌ها مفقود باشد چه؟
این موضوع مسیر جداگانه‌ای دارد. ماده ۱۰۲۹ قانون مدنی در صورت غیبت چهار سال تمام و رعایت تشریفات مقرر، امکان درخواست طلاق را برای زن پیش‌بینی کرده است. این پرونده را نباید با صرف «حکم غیابی» یکی دانست.
طلاق غیابی از طرف مرد
اگر مرد درخواست طلاق بدهد و زن در رسیدگی حاضر نشود، دادگاه باید همچنان حقوق مالی زوجه و سایر موضوعات قانونی را تعیین تکلیف کند. نبودن زن در جلسه به معنی از بین رفتن مهریه، نفقه یا سایر حقوق احتمالی او نیست.
مهلت واخواهی از رأی غیابی
طبق ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت واخواهی برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است. اگر ابلاغ واقعی نشده باشد، قواعد مربوط به اطلاع بعدی و عذر موجه می‌تواند مطرح شود.
مهریه در طلاق غیابی چه می‌شود؟
غیابی بودن رأی اثر مستقیمی بر مالکیت زن بر مهریه ندارد. اگر زن طلبکار مهریه است، می‌تواند طبق مسیر قانونی آن را مطالبه یا اجرا کند. در طلاق به درخواست مرد نیز دادگاه باید حقوق مالی را در چارچوب قانون حمایت خانواده تعیین تکلیف کند.
اگر نشانی همسر را ندانیم چه می‌شود؟
مجهول‌المکان بودن تشریفات ابلاغ خاص دارد و ممکن است از آگهی استفاده شود. اعلام خلاف واقعِ مجهول‌المکان بودن می‌تواند پرونده را با مشکل جدی مواجه کند؛ بنابراین باید اطلاعات نشانی صادقانه و دقیق ارائه شود.
مطالب مرتبط
سؤالات متداول
اگر همسر در دادگاه نیاید، حتماً طلاق غیابی صادر می‌شود؟
خیر. علاوه بر عدم حضور، شرایط دیگر ماده ۳۰۳ درباره دفاع کتبی و ابلاغ واقعی نیز اهمیت دارد.
از حکم غیابی طلاق می‌توان واخواهی کرد؟
بله، محکوم‌علیه غایب در مهلت قانونی حق واخواهی دارد.
طلاق غیابی مهریه را از بین می‌برد؟
خیر. مهریه حق مالی مستقلی است و غیابی بودن رأی سبب سقوط آن نیست.
