آخرین بررسی حقوقی: مهر ۱۴۰۵
مرد در عقد دائم می‌تواند با رعایت مقررات قانونی درخواست طلاق بدهد، اما این اختیار به معنی «طلاق فوری و بدون تعیین تکلیف حقوق زن» نیست. دادگاه خانواده باید پرونده را رسیدگی کند و حقوق مالی و وضعیت فرزندان را مطابق قانون مشخص نماید.
ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی اختیار درخواست طلاق را برای مرد به رسمیت می‌شناسد، اما اجرای آن در چارچوب قانون حمایت خانواده انجام می‌شود. در عمل، مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، شروط ضمن عقد، حضانت و هزینه فرزند می‌توانند بخش مهمی از پرونده باشند.
پاسخ سریع
- مرد برای درخواست طلاق معمولاً لازم نیست عسر و حرج یا تقصیر زن را ثابت کند، اما باید مراحل قانونی را طی کند.
- طلاق به درخواست مرد مشمول داوری است و در نهایت گواهی عدم امکان سازش صادر می‌شود.
- ثبت طلاق اصولاً به تعیین تکلیف و پرداخت حقوق مالی زوجه مرتبط است.
- اگر حکم قطعی اعسار یا تقسیط صادر شود، قانون امکان ثبت طلاق در آن وضعیت را نیز پیش‌بینی کرده است.
- طلاق از طرف مرد به‌خودی‌خود مهریه را از بین نمی‌برد.
مبنای قانونی طلاق از طرف مرد
ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی می‌گوید مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در قانون و با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید. پس برخلاف برداشت قدیمی از عبارت «هر وقت بخواهد»، مراجعه به دادگاه و رعایت حقوق قانونی زن جزء فرآیند است.
مراحل طلاق از طرف مرد در سال ۱۴۰۵
- ثبت دادخواست طلاق در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی؛
- ارجاع پرونده به دادگاه خانواده؛
- ارجاع به داوری طبق مواد ۲۷ و ۲۸ قانون حمایت خانواده؛
- بررسی شروط ضمن عقد و حقوق مالی زوجه؛
- تعیین تکلیف مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، جهیزیه و در صورت وجود فرزند، حضانت و ملاقات؛
- صدور گواهی عدم امکان سازش؛
- پس از قطعیت و فراهم بودن شرایط مالی و مدارک، مراجعه به دفتر رسمی طلاق.
مهریه در طلاق از طرف مرد چه می‌شود؟
مهریه با درخواست طلاق از طرف مرد ساقط نمی‌شود. ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده دادگاه را مکلف کرده در رأی خود تکلیف مهریه و سایر حقوق مالی را مشخص کند و ثبت طلاق را اصولاً موکول به تأدیه حقوق مالی زوجه دانسته است.
اگر زن به ثبت طلاق بدون دریافت فوری حقوق مالی رضایت دهد، یا حکم قطعی اعسار یا تقسیط صادر شده باشد، ثبت طلاق در چارچوب ماده ۲۹ امکان‌پذیر است. بنابراین عبارت «مرد فقط با پرداخت کامل مهریه می‌تواند طلاق بدهد» نیز همیشه دقیق نیست؛ قانون وضعیت اعسار و تقسیط را پیش‌بینی کرده است.
آیا مرد می‌تواند بدون پرداخت مهریه طلاق بگیرد؟
اگر منظور این است که مهریه برای همیشه حذف شود، خیر؛ صرف درخواست طلاق چنین اثری ندارد. اما اگر حکم قطعی اعسار یا تقسیط وجود داشته باشد یا زن رضایت دهد، ثبت طلاق می‌تواند بدون پرداخت یکجای تمام حقوق مالی انجام شود و بدهی طبق حکم یا مسیر اجرایی باقی بماند.
اجرت‌المثل و نفقه در طلاق از طرف مرد
دادگاه در چارچوب ماده ۲۹ باید تکلیف نفقه و اجرت‌المثل ایام زوجیت را نیز بررسی کند. میزان و استحقاق این حقوق وابسته به شرایط پرونده و ادله است و نباید یک مبلغ یا فرمول ثابت برای همه زوجین اعلام کرد.
شرط تنصیف دارایی چه زمانی مطرح می‌شود؟
اگر شرط تنصیف دارایی در سند ازدواج امضا شده باشد، باید متن دقیق شرط و شرایط اجرای آن بررسی شود. این شرط معمولاً یک «نصف خودکار همه اموال» نیست؛ دامنه دارایی، زمان تحصیل آن، علت طلاق و سایر شروط مندرج در سند اهمیت دارد.
حضانت و ملاقات فرزند در طلاق از طرف مرد
طلاق از طرف مرد باعث نمی‌شود حضانت به‌طور خودکار به پدر منتقل شود. دادگاه باید بر اساس قوانین حضانت و مصلحت طفل درباره نگهداری، ملاقات و هزینه‌های کودک تصمیم بگیرد. حق کودک مستقل از اختلاف مالی زوجین است.
مدارک لازم
- سند ازدواج یا رونوشت معتبر؛
- مدارک هویتی؛
- اطلاعات محل اقامت طرفین؛
- اسناد مربوط به پرداخت یا تعیین تکلیف حقوق مالی؛
- مدارک مرتبط با شروط ضمن عقد، در صورت وجود؛
- مدارک مربوط به فرزندان مشترک.
طلاق از طرف مرد چقدر طول می‌کشد؟
مدت پرونده به داوری، حجم کار شعبه، اختلاف درباره حقوق مالی، اعتراض و فرجام‌خواهی و وضعیت اعسار بستگی دارد. اگر زن به رأی اعتراض کند یا درباره مهریه و شروط مالی اختلاف جدی وجود داشته باشد، پرونده می‌تواند طولانی‌تر شود.
اشتباهات رایج
- تصور اینکه مرد می‌تواند مستقیماً در دفترخانه طلاق را ثبت کند؛
- فرض اینکه درخواست طلاق مهریه را از بین می‌برد؛
- بی‌توجهی به شرط تنصیف دارایی امضاشده در عقدنامه؛
- ندیدن اثر اعسار و تقسیط در زمان ثبت طلاق؛
- مخلوط کردن حضانت فرزند با حقوق مالی زن.
مطالب مرتبط
منابع قانونی این راهنما
- ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی؛
- مواد ۲۶ تا ۲۹ و ۳۴ قانون حمایت خانواده؛
- شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج حسب مورد.
سؤالات متداول
آیا مرد برای طلاق باید دلیل خاصی ثابت کند؟
اصل درخواست طلاق از سوی مرد نیازمند اثبات عسر و حرج زن نیست، اما مرد باید تشریفات قانونی و حقوق مالی مقرر را رعایت کند.
آیا مرد می‌تواند بدون پرداخت یکجای مهریه طلاق را ثبت کند؟
در صورت رضایت زن یا وجود حکم قطعی اعسار یا تقسیط، قانون امکان ثبت طلاق را پیش‌بینی کرده است؛ بدهی مهریه در حدود حکم باقی می‌ماند.
آیا در طلاق از طرف مرد داوری الزامی است؟
طلاق غیرتوافقی اصولاً مشمول ارجاع به داوری طبق قانون حمایت خانواده است.
آیا با طلاق از طرف مرد حضانت حتماً به مادر می‌رسد؟
خیر. حضانت تابع قواعد مستقل و مصلحت طفل است و صرف اینکه متقاضی طلاق مرد باشد تعیین‌کننده نیست.
