آخرین بررسی حقوقی: مهر ۱۴۰۵
اگر می‌خواهید مهریه را اجرا بگذارید، مهم‌ترین نکته این است که مسیر اقدام را از همان ابتدا متناسب با نوع سند ازدواج، وضعیت اموال زوج و هدف پرونده انتخاب کنید. در حال حاضر، برخلاف رویه‌ای که در سال‌های اجرای برنامه ششم توسعه رایج بود، برای مطالبه مهریه الزام عمومی به این‌که زن حتماً ابتدا از اجرای ثبت شروع کند وجود ندارد و بسته به شرایط پرونده می‌توان از مسیر اجرای سند رسمی یا دادگاه خانواده اقدام کرد.
در این راهنما، مراحل اجرا گذاشتن مهریه در سال ۱۴۰۵، مدارک لازم، تفاوت اجرای ثبت و دادگاه، توقیف اموال، هزینه‌ها، مدت زمان تقریبی و وضعیت مطالبه مهریه بدون طلاق را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم. برای آشنایی کلی با انواع مهریه و شیوه محاسبه آن نیز می‌توانید راهنمای جامع مهریه را ببینید.
خلاصه سریع: برای اجرا گذاشتن مهریه چه کار کنیم؟
- سند ازدواج و مدارک هویتی را آماده کنید.
- بررسی کنید مسیر اجرای ثبت برای سند رسمی مناسب‌تر است یا طرح دعوا در دادگاه خانواده.
- در صورت وجود مال، اطلاعات ملک، خودرو، حساب، سهام یا سایر دارایی‌های قابل توقیف را جمع‌آوری کنید.
- پس از صدور و ابلاغ اجراییه یا دستور قضایی، درخواست شناسایی و توقیف اموال را پیگیری کنید.
- اگر زوج دادخواست اعسار و تقسیط بدهد، مدارک مربوط به وضعیت مالی او در نتیجه پرونده بسیار مؤثر است.
اجرا گذاشتن مهریه یعنی چه؟
«اجرا گذاشتن مهریه» در عرف به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که زن برای وصول مهریه انجام می‌دهد؛ از درخواست صدور اجراییه بر اساس سند رسمی ازدواج تا طرح دادخواست مطالبه مهریه در دادگاه و سپس توقیف دارایی‌های زوج. مهریه به صرف وقوع عقد نکاح، در حدود مقررات قانونی، حق مالی زن محسوب می‌شود و اصل مطالبه آن وابسته به طلاق نیست.
بنابراین زن می‌تواند در زمان ادامه زندگی مشترک، قبل از طرح طلاق یا پس از جدایی برای دریافت مهریه اقدام کند. آنچه مسیر پرونده را تغییر می‌دهد، نوع مهریه، رسمی یا عادی بودن مستند ازدواج، وجود یا نبود مال قابل شناسایی و دفاع‌هایی مانند ادعای پرداخت، ابراء، بذل یا اعسار است.
برای اجرا گذاشتن مهریه کجا باید رفت؟
برای بسیاری از کاربران مهم‌ترین سؤال این است که «برای مهریه باید به ثبت برویم یا دادگاه؟» پاسخ کوتاه این است که انتخاب مسیر به وضعیت پرونده بستگی دارد و امروز نمی‌توان یک نسخه واحد برای همه پرونده‌ها پیچید.
۱. اجرای مهریه از طریق اجرای ثبت
اگر ازدواج در دفتر رسمی ثبت شده و مهریه در سند رسمی نکاح درج شده است، سند ازدواج قابلیت اجرا از طریق اجرای اسناد رسمی را دارد. در این مسیر، درخواست صدور اجراییه بر مبنای سند ازدواج ثبت می‌شود و پس از طی تشریفات ابلاغ، می‌توان برای شناسایی و توقیف اموال قابل توقیف زوج اقدام کرد.
اجرای ثبت در پرونده‌ای که مال مشخصی مانند ملک، خودرو یا برخی دارایی‌های ثبت‌شده وجود دارد می‌تواند مسیر مناسبی باشد. با این حال، صرف رسمی بودن عقدنامه به این معنا نیست که در هر پرونده‌ای اجرای ثبت حتماً سریع‌ترین یا بهترین انتخاب است.
۲. مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده
در حال حاضر امکان طرح دعوای مطالبه مهریه در مرجع قضایی نیز وجود دارد. دادگاه پس از بررسی مستندات و دفاعیات طرفین، در صورت احراز استحقاق زن حکم مقتضی صادر می‌کند و در مرحله اجرا می‌توان حسب مورد برای توقیف اموال یا سایر اقدامات قانونی پیگیری کرد.
اگر درباره اصل زوجیت، میزان مهریه، پرداخت قبلی، اعتبار یک نوشته، بخشش مهریه یا موضوعات مشابه اختلاف جدی وجود داشته باشد، پرونده ماهیت قضایی پررنگ‌تری پیدا می‌کند و انتخاب مرجع باید با توجه به جزئیات پرونده انجام شود.
مراحل اجرا گذاشتن مهریه در سال ۱۴۰۵
جزئیات مراحل بسته به مسیر انتخابی متفاوت است، اما در عمل بیشتر پرونده‌ها این روند کلی را دارند:
- بررسی سند و میزان مهریه: ابتدا باید متن سند ازدواج، نوع مهریه و هرگونه توافق بعدی درباره پرداخت یا بخشش آن بررسی شود.
- انتخاب مسیر مناسب: با توجه به رسمی بودن سند، وجود مال قابل توقیف، اختلافات موجود و هدف پرونده، بین اجرای ثبت و دادگاه خانواده تصمیم‌گیری می‌شود.
- ثبت درخواست: درخواست صدور اجراییه یا دادخواست مطالبه مهریه همراه با مدارک لازم ثبت می‌شود.
- ابلاغ به زوج: اجراییه یا اوراق قضایی از مسیر قانونی به زوج ابلاغ می‌شود.
- شناسایی دارایی‌ها: در صورت عدم پرداخت، اطلاعات اموال و دارایی‌های قابل توقیف ارائه یا حسب مورد استعلام می‌شود.
- توقیف مال: اگر مال مشمول مستثنیات دین نباشد و شرایط قانونی وجود داشته باشد، امکان توقیف آن برای وصول مهریه فراهم می‌شود.
- رسیدگی به اعسار یا تقسیط: زوج ممکن است مدعی ناتوانی از پرداخت یکجای محکوم‌به شود و دادخواست اعسار بدهد. نتیجه این درخواست به وضعیت واقعی مالی و ادله ارائه‌شده بستگی دارد.
مدارک لازم برای اجرا گذاشتن مهریه
مدارک دقیق ممکن است با توجه به مرجع و وضعیت پرونده فرق کند، اما معمولاً این موارد اهمیت دارند:
- شناسنامه و کارت ملی زن؛
- اصل یا رونوشت معتبر سند ازدواج؛
- اطلاعات هویتی و نشانی زوج تا حدی که در دسترس است؛
- مدارک مربوط به هرگونه توافق، پرداخت، اقرار یا بخشش قبلی؛
- اطلاعات اموالی که زن از مالکیت زوج می‌داند؛ مانند پلاک ثبتی ملک یا مشخصات خودرو؛
- در مسیر قضایی، حساب کاربری ثنا و مدارکی که برای ثبت دادخواست لازم است.
اگر اصل سند ازدواج در دسترس نیست، بسته به وضعیت می‌توان برای دریافت رونوشت معتبر از مرجع مربوط اقدام کرد. نداشتن نسخه فیزیکی عقدنامه لزوماً به معنای از بین رفتن حق مطالبه مهریه نیست.
آیا می‌توان مهریه را بدون طلاق اجرا گذاشت؟
بله. گرفتن مهریه بدون طلاق امکان‌پذیر است و مطالبه مهریه به خودی خود نیازمند طرح دعوای طلاق نیست. زن حتی در دوران زندگی مشترک نیز می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند. البته آثار عملی این اقدام بر رابطه زوجین و همچنین وضعیت سایر دعاوی خانوادگی باید جداگانه بررسی شود.
همچنین صرف مطالبه مهریه به معنای از بین رفتن سایر حقوق زن نیست. درباره نفقه، تمکین، طلاق، حضانت و شروط ضمن عقد باید بر اساس مقررات همان موضوع تصمیم گرفت.
توقیف اموال برای مهریه چگونه انجام می‌شود؟
در بسیاری از پرونده‌ها، نتیجه واقعی زمانی حاصل می‌شود که مال قابل توقیفی از زوج شناسایی شود. بسته به شرایط، امکان بررسی و توقیف دارایی‌هایی مانند ملک، خودرو، موجودی برخی حساب‌ها، سهام و مطالبات وجود دارد؛ اما هر مالی قابل توقیف نیست و مستثنیات دین باید رعایت شود.
برای مثال، درباره خانه محل سکونت، ابزار کار یا سایر اموالی که ممکن است مشمول مستثنیات دین باشند، نمی‌توان بدون بررسی شرایط مالی، شأن و نیاز واقعی زوج نتیجه قطعی داد. همین موضوع یکی از دلایلی است که توصیه می‌شود قبل از شروع توقیف، وضعیت دارایی‌ها دقیق بررسی شود.
اگر مرد اموالش را قبل از مهریه منتقل کند چه می‌شود؟
صرف انتقال مال قبل یا بعد از شروع اختلاف، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که معامله با هدف فرار از دین انجام شده است. تاریخ ایجاد و مطالبه دین، زمان و نحوه انتقال، واقعی یا صوری بودن معامله، دریافت عوض و سایر قرائن در ارزیابی حقوقی اهمیت دارند. بنابراین اگر احتمال می‌دهید زوج در حال انتقال دارایی‌هاست، بهتر است موضوع قبل از هر اقدام عجولانه از نظر حقوقی بررسی شود.
اجراییه مهریه چیست و بعد از ابلاغ چه اتفاقی می‌افتد؟
اجراییه، سند یا دستور رسمی آغاز عملیات اجرایی است. پس از صدور و ابلاغ آن، زوج در جریان مطالبه قرار می‌گیرد و در صورت عدم پرداخت، زن می‌تواند حسب مسیر پرونده پیگیری شناسایی دارایی و اجرای طلب را ادامه دهد. پیامک یا ابلاغ الکترونیکی به‌تنهایی جای بررسی متن کامل ابلاغیه را نمی‌گیرد؛ تاریخ ابلاغ و محتوای آن برای مهلت‌ها و اقدامات بعدی اهمیت دارد.
هزینه اجرا گذاشتن مهریه چقدر است؟
هزینه پرونده یک عدد ثابت برای همه نیست. مسیر اجرای ثبت و دادگاه هزینه‌های متفاوتی دارند و در مسیر قضایی، مبلغ خواسته و مرحله رسیدگی بر هزینه دادرسی اثر می‌گذارد. در اجرای اسناد رسمی نیز هزینه‌های اجرایی تابع مقررات مربوط است. به همین دلیل بهتر است هزینه جاری در زمان ثبت درخواست از همان مرجع استعلام شود.
اگر زن توان پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشد، در شرایط قانونی امکان درخواست اعسار از هزینه دادرسی نیز وجود دارد. این موضوع با اعسار مرد از پرداخت مهریه متفاوت است.
اجرا گذاشتن مهریه چقدر طول می‌کشد؟
برای مدت زمان وصول مهریه نمی‌توان عدد واحدی اعلام کرد. وجود مال مشخص، سرعت ابلاغ، اعتراض‌ها، استعلام‌ها، طرح اعسار، حجم کار مرجع رسیدگی و حتی وضعیت ثبتی مال می‌تواند زمان پرونده را تغییر دهد. پرونده‌ای که یک مال بدون معارض و قابل توقیف دارد با پرونده‌ای که زوج مال آشکاری ندارد یا درباره مالکیت اموال اختلاف وجود دارد قابل مقایسه نیست.
آیا مهریه در سال ۱۴۰۵ فقط ۱۴ سکه شده است؟
خیر؛ نباید عبارت «مهریه فقط ۱۴ سکه شده» را به‌عنوان قانون قطعی بیان کرد. بحث ۱۴ سکه مربوط به تغییرات پیشنهادی در ضمانت اجرای مهریه بوده و وضعیت آن باید با آخرین مصوبات و ایرادات شورای نگهبان سنجیده شود. همچنین عدد ۱۱۰ سکه در قانون حمایت خانواده به معنای سقف مالکیت زن بر مهریه نیست. برای جزئیات و وضعیت روز این موضوع، مقاله قانون جدید مهریه و تعداد سکه را ببینید.
بهترین روش برای گرفتن مهریه کدام است؟
بهترین روش، روشی نیست که برای همه یکسان باشد. اگر مال مشخص و سند رسمی در دسترس است، یک مسیر می‌تواند عملی‌تر باشد؛ اگر درباره اصل حق، میزان مهریه یا معاملات و دارایی‌ها اختلاف وجود دارد، مسیر دیگری ممکن است مناسب‌تر باشد. پیش از اقدام باید حداقل این چهار مورد بررسی شود: نوع سند، وضعیت اموال زوج، احتمال اعسار و وجود اختلاف درباره اصل یا میزان بدهی.
اگر می‌خواهید قبل از شروع پرونده بدانید کدام مسیر برای شرایط شما مناسب‌تر است، می‌توانید صفحه وکیل مهریه را برای آشنایی با خدمات مرتبط ببینید.
سؤالات پرتکرار درباره اجرا گذاشتن مهریه
برای اجرا گذاشتن مهریه حتماً باید طلاق بگیریم؟
خیر. مهریه مستقل از طلاق قابل مطالبه است و زن می‌تواند در دوران زندگی مشترک نیز آن را مطالبه کند.
آیا می‌شود هم‌زمان مهریه و نفقه را مطالبه کرد؟
اصل امکان پیگیری هر دو حق وجود دارد، اما مبنای حقوقی، مدارک و گاهی مسیر رسیدگی آن‌ها متفاوت است و لزوماً در یک پرونده واحد بررسی نمی‌شوند.
اگر مرد هیچ مالی به نام خودش نداشته باشد چه می‌شود؟
نبود مال آشکار به معنای از بین رفتن اصل بدهی نیست. بسته به پرونده، امکان پیگیری وضعیت مالی و همچنین رسیدگی به درخواست اعسار و تقسیط وجود دارد.
آیا می‌توان برای بار دوم مهریه را اجرا گذاشت؟
اگر مهریه به‌طور کامل وصول یا به‌طور معتبر ساقط نشده باشد، بسته به علت بسته‌شدن یا توقف پرونده قبلی امکان پیگیری مجدد وجود دارد. قبل از اقدام باید سوابق پرونده قبلی و هر سند مربوط به رضایت، دریافت یا بخشش بررسی شود.
آیا خانواده شوهر مسئول پرداخت مهریه هستند؟
در حالت عادی بدهکار مهریه خود زوج است و صرف نسبت خانوادگی، پدر، مادر یا سایر بستگان او را مسئول پرداخت نمی‌کند؛ مگر این‌که تعهد مستقل و معتبر دیگری وجود داشته باشد یا موضوع از حیث ارث و ماترک شرایط متفاوتی پیدا کند.
جمع‌بندی
برای اجرا گذاشتن مهریه در سال ۱۴۰۵، اولین تصمیم مهم انتخاب مسیر درست است. سند رسمی ازدواج می‌تواند از طریق اجرای اسناد رسمی پیگیری شود و در عین حال، مراجعه به دادگاه خانواده نیز بسته به شرایط پرونده امکان‌پذیر است. پس از ثبت درخواست، موضوع ابلاغ، شناسایی اموال، مستثنیات دین و احتمال اعسار یا تقسیط زوج تعیین‌کننده می‌شود.
هرچه قبل از شروع پرونده اطلاعات دقیق‌تری درباره سند ازدواج، پرداخت‌های قبلی و دارایی‌های زوج جمع‌آوری شود، انتخاب مسیر و ارزیابی نتیجه واقع‌بینانه‌تر خواهد بود. این مطلب جنبه آموزشی دارد و برای تصمیم درباره یک پرونده مشخص باید اسناد همان پرونده بررسی شود.
