قانون جدید چک برگشتی چه تغییراتی ایجاد کرده است؟
در قانون جدید، برگشت چک فقط به صدور یک گواهی بانکی ختم نمی‌شود. سابقه چک برگشتی در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت می‌شود، محدودیت‌های بانکی ماده ۵ مکرر فعال می‌شوند، برای چک‌های واجد شرایط امکان اجراییه مستقیم ماده ۲۳ وجود دارد و در چک‌های جدید صیادی ثبت و انتقال سامانه‌ای اهمیت اساسی دارد.
مهم‌ترین آثار برگشت چک طبق قانون جدید
- ثبت سابقه در سامانه یکپارچه بانک مرکزی؛
- اعمال محدودیت‌های بانکی پس از ۲۴ ساعت طبق ماده ۵ مکرر؛
- مسدودی وجوه حساب‌ها تا میزان کسری مبلغ چک؛
- امکان درخواست اجراییه مستقیم طبق ماده ۲۳ در صورت وجود شرایط؛
- امکان پیگیری حقوقی، ثبتی و در چک واجد شرایط، کیفری؛
- رفع محدودیت‌ها پس از رفع سوء اثر از سابقه چک.
مسدودی حساب در قانون جدید چک برگشتی
ماده ۵ مکرر مقرر می‌کند پس از ثبت کسری یا عدم پرداخت و گذشت ۲۴ ساعت، بانک‌ها تا زمان رفع سوء اثر باید وجوه متعلق به صاحب حساب را تا میزان کسری چک مسدود کنند و محدودیت‌های دیگری مانند عدم افتتاح حساب و صدور کارت جدید را اعمال کنند.
جزئیات این بخش در مقاله مسدودی حساب چک برگشتی آمده است.
اجراییه مستقیم چک در قانون جدید
ماده ۲۳ به دارنده اجازه می‌دهد در صورت وجود گواهی عدم پرداخت و رعایت شروط قانونی، بدون طرح دعوای کامل مطالبه وجه، صدور اجراییه را از دادگاه بخواهد. چک نباید در متن مشروط یا تضمینی باشد و گواهی عدم پرداخت نیز نباید ناشی از دستور عدم پرداخت ماده ۱۴ باشد.
قانون جدید چک صیادی و ثبت در سامانه
برای چک‌های جدید مربوط به دسته‌چک‌های ارائه‌شده از ابتدای ۱۴۰۰، ثبت صدور و انتقال در سامانه صیاد بخش اصلی اعتبار و گردش چک است. عدم ثبت مالکیت در سامانه باعث خروج برگه از شمول مزایای خاص قانون صدور چک می‌شود.
به‌روزرسانی مهم: رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز تأکید کرده که دارنده چک جدید ثبت‌نشده نمی‌تواند بعداً صادرکننده را به ثبت آن در سامانه صیاد ملزم کند.
قانون جدید درباره مجازات چک برگشتی
اگر چک جنبه کیفری داشته باشد، ماده ۷ اصلاحی ۱۴۰۳ مجازات را بر اساس مبلغ چک تعیین می‌کند. اما ماده ۱۳ چک‌های سفیدامضا، مشروط، تضمینی و وعده‌دار را در شرایط مقرر از تعقیب کیفری خارج می‌کند.
برای جزئیات، مقاله مجازات چک برگشتی را ببینید.
رفع سوء اثر در مقررات جدید
دستورالعمل حساب جاری بانک مرکزی در سال ۱۴۰۴ روش‌های رفع سوء اثر را به‌روز کرده و از جمله تأمین وجه، مسدودی حداکثر یک‌ساله، ارائه لاشه، رضایت‌نامه رسمی، نامه مرجع صالح و شرط سه‌ساله را پیش‌بینی کرده است.
برای چک برگشتی در قانون جدید از کجا شروع کنیم؟
- گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری بگیرید؛
- نوع چک و وضعیت ثبت صیاد را مشخص کنید؛
- کیفری بودن یا نبودن چک را بررسی کنید؛
- بین اجراییه، اجرای ثبت و دادخواست حقوقی مسیر مناسب را انتخاب کنید؛
- در صورت وجود مال، همزمان روی وصول واقعی و توقیف تمرکز کنید.
برای نقشه راه عملی، راهنمای پیگیری و وصول چک برگشتی را ببینید.
اگر برای انتخاب مسیر اقدام، تفسیر قانون یا بررسی اسناد چک نیاز به ارزیابی دقیق دارید، می‌توانید از مشاوره حقوقی چک استفاده کنید یا صفحه وکیل چک را ببینید.
سؤالات متداول
قانون جدید همه چک‌های قدیمی را بی‌اعتبار کرده؟
خیر. چک‌های قدیمی همچنان قابل بررسی و مطالبه‌اند و فقط مقررات ثبت صیاد مربوط به چک‌های جدید است.
بعد از برگشت چک همه حساب‌ها کامل بسته می‌شوند؟
خیر. مسدودی وجه طبق ماده ۵ مکرر تا میزان کسری مبلغ چک اعمال می‌شود، هرچند محدودیت‌های بانکی دیگری هم وجود دارد.
قانون جدید وصول چک را سریع‌تر کرده؟
در چک‌های واجد شرایط، ماده ۲۳ امکان شروع مستقیم اجرا را فراهم کرده و می‌تواند نسبت به دعوای کامل مطالبه وجه سریع‌تر باشد.
منابع حقوقی
- قانون صدور چک با اصلاحات بعدی؛ به‌ویژه مواد ۵ مکرر، ۷، ۱۳، ۲۱ مکرر و ۲۳.
- دستورالعمل حساب جاری بانک مرکزی مصوب ۱۴۰۴.
- رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور.
