مجازات چک برگشتی در قانون جدید چیست؟
هر چک برگشتی الزاماً مجازات کیفری ندارد. اگر چک شرایط کیفری را داشته باشد و مهلت‌های ماده ۱۱ رعایت شود، ماده ۷ قانون صدور چک برای صدور چک بلامحل مجازات تعیین کرده است. اما چک تضمینی، مشروط، سفیدامضا یا وعده‌دار در شرایط ماده ۱۳ معمولاً قابلیت تعقیب کیفری ندارد و مسیر حقوقی یا اجرایی آن جداست.
مجازات صدور چک بلامحل بر اساس مبلغ چک
ماده ۷ قانون صدور چک که در سال ۱۴۰۳ اصلاح شده، مجازات را بر اساس مبلغ مندرج در چک دسته‌بندی می‌کند:
| مبلغ چک | مجازات کیفری |
|---|---|
| کمتر از ۷۸۰ میلیون ریال | حبس تا حداکثر ۶ ماه |
| از ۷۸۰ میلیون تا ۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال | حبس از ۶ ماه تا ۱ سال |
| بیش از ۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال | حبس از ۱ تا ۲ سال + ممنوعیت از داشتن دسته‌چک به مدت ۲ سال |
اگر صادرکننده چند چک بلامحل صادر کرده باشد، برای تعیین نصاب ماده ۷ مجموع مبالغ چک‌ها ملاک قرار می‌گیرد.
چه چک‌هایی مجازات کیفری ندارند؟
- چک سفیدامضا؛
- چک مشروط؛
- چکی که بابت تضمین معامله یا تعهد صادر شده باشد؛
- چکی که ثابت شود بدون تاریخ یا وعده‌دار صادر شده است؛
- چکی که مهلت‌های شکایت کیفری آن از دست رفته باشد.
نکته مهم: از بین رفتن جنبه کیفری به معنی از بین رفتن اصل بدهی نیست. حتی اگر چک دیگر قابل شکایت کیفری نباشد، بسته به شرایط می‌توان از مسیر دادخواست حقوقی، اجراییه یا اجرای ثبت برای وصول وجه اقدام کرد.
چک حقوقی زندان دارد؟
خودِ «حقوقی بودن چک» جرم نیست و مجازات کیفری صدور چک بلامحل بر آن بار نمی‌شود. با این حال اگر دارنده در دعوای حقوقی حکم مالی یا اجراییه قابل اجرا بگیرد و شرایط قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی فراهم شود، موضوع حبس محکوم‌علیه در مرحله اجرای حکم می‌تواند مطرح شود. این وضعیت با مجازات کیفری صدور چک بلامحل تفاوت دارد.
برای این مرحله مقاله حکم جلب چک برگشتی را ببینید.
مهلت شکایت کیفری برای استفاده از مجازات چک
طبق ماده ۱۱، دارنده باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول به بانک مراجعه کند و سپس ظرف شش ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت شکایت کیفری را مطرح کند. اگر این دو مهلت رعایت نشود، حق شکایت کیفری از بین می‌رود.
صدور چک از حساب بسته چه مجازاتی دارد؟
طبق ماده ۱۰، اگر کسی با علم به بسته بودن حساب خود چک صادر کند، عمل او در حکم صدور چک بلامحل است و به حداکثر مجازات ماده ۷ محکوم می‌شود. قانون همچنین غیرقابل‌تعلیق بودن این مجازات را مقرر کرده است.
پرداخت وجه چک چه اثری بر پرونده کیفری دارد؟
پرداخت قبل از شکایت کیفری یا فراهم کردن شرایط پرداخت می‌تواند مانع تعقیب کیفری شود. بعد از شروع پرونده نیز پرداخت وجه و گذشت شاکی در روند پرونده اثر دارد. جزئیات باید بر اساس مرحله رسیدگی بررسی شود.
برای تشخیص اینکه چک شما حقوقی یا کیفری است، مقاله چک برگشتی حقوقی است یا کیفری؟ و برای مراحل شکایت، راهنمای شکایت چک برگشتی را ببینید.
قبل از طرح شکایت، جنبه کیفری چک را بررسی کنید
نوع چک، تاریخ واقعی صدور، قرارداد پایه و مهلت‌ها تعیین می‌کنند آیا مسیر کیفری باز است یا نه.
سؤالات متداول
آیا هر چک برگشتی زندان دارد؟
خیر. فقط چک‌هایی که شرایط کیفری را دارند و مهلت‌های قانونی درباره آنها رعایت شده، مشمول مجازات کیفری صدور چک بلامحل می‌شوند.
چک تضمینی مجازات کیفری دارد؟
اگر تضمینی بودن چک ثابت شود، طبق ماده ۱۳ صادرکننده از بابت صدور چک بلامحل قابل تعقیب کیفری نیست.
اگر چک حقوقی باشد دیگر نمی‌شود پول را گرفت؟
خیر. مسیر حقوقی یا اجرایی برای وصول اصل طلب می‌تواند همچنان قابل استفاده باشد.
منابع حقوقی
- قانون صدور چک؛ مواد ۷، ۱۰، ۱۱ و ۱۳.
- قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی؛ در خصوص اجرای محکومیت مالی.
