بعد از برگشت چک چه حساب‌هایی مسدود می‌شوند؟
طبق ماده ۵ مکرر قانون صدور چک، بعد از ثبت غیرقابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، بانک‌ها پس از گذشت ۲۴ ساعت مکلف‌اند تا زمان رفع سوء اثر، وجوه حساب‌ها و کارت‌های بانکی صادرکننده را فقط تا میزان کسری مبلغ چک و به ترتیب اعلامی بانک مرکزی مسدود کنند.
بنابراین قانون از «بستن کامل همه حساب‌ها» صحبت نمی‌کند؛ مسدودی باید به اندازه مبلغ کسری چک باشد. ممکن است مبلغ از چند حساب مختلف تأمین شود تا جمع مسدودی به میزان کسری برسد.
چه محدودیت‌های بانکی دیگری ایجاد می‌شود؟
- عدم افتتاح حساب و صدور کارت بانکی جدید؛
- مسدود شدن وجوه حساب‌ها و کارت‌ها تا میزان کسری چک؛
- عدم پرداخت تسهیلات بانکی یا صدور ضمانت‌نامه‌های جدید در حدود قانون؛
- اعمال محدودیت‌های مرتبط با دسته‌چک و صدور چک جدید تا رفع سوء اثر.
مسدودی حساب چک برگشتی چقدر طول می‌کشد؟
محدودیت‌ها اصولاً تا زمان رفع سوء اثر از چک برگشتی ادامه دارند. رفع سوء اثر می‌تواند با پرداخت، مسدود کردن وجه چک، ارائه لاشه، رضایت‌نامه رسمی، حکم یا نامه مرجع صالح یا سایر روش‌های مقرر انجام شود.
راهنمای کامل روش‌ها در مقاله رفع سوء اثر چک برگشتی آمده است.
تفاوت مهم: مسدودی بانکی ناشی از ماده ۵ مکرر با «توقیف حساب توسط اجرای احکام یا اجرای ثبت» یکی نیست. اولی محدودیت سیستمی ناشی از سابقه چک برگشتی است؛ دومی اقدام اجرایی برای وصول طلب در یک پرونده مشخص.
آیا حساب حقوق، یارانه یا حساب مشترک هم مسدود می‌شود؟
نوع حساب و میزان وجوه قابل مسدودی باید با مقررات بانکی و محدودیت‌های قانونی تطبیق داده شود. در عمل، سامانه بانک مرکزی به شبکه بانکی دستور مسدودی تا میزان کسری را اعمال می‌کند؛ اما اگر نسبت به نوع وجه یا مالکیت آن اعتراض وجود داشته باشد، باید از بانک یا مرجع قانونی مربوط پیگیری شود.
رفع مسدودی حساب بعد از تسویه چک
پس از تکمیل یکی از روش‌های قانونی رفع سوء اثر، بانک باید وضعیت را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی اعلام کند. با ثبت رفع سوء اثر، محدودیت‌های بانکی ناشی از همان چک باید رفع شوند. اگر پس از رفع سوء اثر همچنان حساب مسدود باشد، ممکن است منشأ دیگری مانند دستور قضایی یا پرونده اجرایی وجود داشته باشد.
اگر چند چک برگشتی داشته باشیم چه می‌شود؟
وجود چند سابقه رفع سوء اثر نشده می‌تواند باعث استمرار محدودیت‌ها شود. رفع سوء اثر یک چک لزوماً محدودیت ناشی از چک‌های برگشتی دیگر را از بین نمی‌برد.
چطور وضعیت چک برگشتی را بررسی کنیم؟
برای بررسی وضعیت سابقه و رنگ اعتباری صادرکننده، می‌توانید راهنمای استعلام چک برگشتی را ببینید.
منشأ مسدودی را قبل از اقدام مشخص کنید
اگر حساب بعد از رفع سوء اثر هنوز بسته است، ابتدا باید معلوم شود مسدودی ناشی از چک برگشتی است یا دستور قضایی/اجرایی دیگری وجود دارد.
سؤالات متداول
آیا همه پول حساب‌ها مسدود می‌شود؟
طبق ماده ۵ مکرر، مسدودی باید تا میزان کسری مبلغ چک باشد، نه لزوماً کل موجودی همه حساب‌ها.
مسدودی بعد از چند روز شروع می‌شود؟
قانون اعمال محدودیت‌ها را پس از گذشت ۲۴ ساعت از ثبت عدم پرداخت در سامانه یکپارچه بانک مرکزی پیش‌بینی کرده است.
چطور حساب را آزاد کنیم؟
باید سابقه چک از یکی از روش‌های قانونی رفع سوء اثر شود؛ اگر منشأ مسدودی دستور دیگری باشد، آن دستور نیز باید جداگانه تعیین تکلیف شود.
منابع حقوقی
- ماده ۵ مکرر قانون صدور چک.
- دستورالعمل حساب جاری بانک مرکزی، مصوب ۱۴۰۴.
