چک ضمانت در قانون جدید چه وضعیتی دارد؟
چک ضمانت وسیله‌ای برای تضمین انجام تعهد است؛ مثلاً ضمانت تخلیه ملک، اجرای قرارداد، بازپرداخت وام یا حسن انجام کار. تضمینی بودن چک به معنی بی‌اعتبار بودن آن نیست، اما روی مسیر کیفری و اجرایی اثر مهم دارد.
آیا چک ضمانت قابل شکایت کیفری است؟
طبق ماده ۱۳ قانون صدور چک، اگر در متن چک قید شده باشد بابت تضمین معامله یا تعهد است، یا حتی بدون درج در متن این موضوع ثابت شود، صادرکننده از بابت صدور چک بلامحل قابل تعقیب کیفری نیست.
آیا چک ضمانت اجراییه مستقیم ماده ۲۳ می‌گیرد؟
یکی از شروط ماده ۲۳ این است که در متن چک قید نشده باشد بابت تضمین انجام معامله یا تعهد صادر شده است. بنابراین اگر تضمینی بودن در متن چک درج شده باشد، استفاده از این مسیر مستقیم با مانع روبه‌روست و باید راه مناسب دیگری مثل دادخواست مطالبه وجه بررسی شود.
نکته مهم: برگشت خوردن چک ضمانت به‌تنهایی ثابت نمی‌کند دارنده مستحق وصول وجه است. باید بررسی شود تعهدی که چک برای تضمین آن صادر شده نقض شده یا خیر.
شرایط وصول چک ضمانت
- مشخص بودن تعهدی که چک برای تضمین آن صادر شده؛
- اثبات تخلف یا تحقق شرطی که حق استفاده از تضمین را ایجاد می‌کند؛
- رعایت مفاد قرارداد درباره اخطار، مهلت یا نحوه وصول؛
- عدم مطالبه مبلغی بیش از خسارت یا تعهد قابل اثبات، در مواردی که ماهیت تضمین چنین اقتضا می‌کند.
چک ضمانت وام بانکی
در ضمانت وام، قرارداد تسهیلات و نحوه تضمین اهمیت زیادی دارد. ممکن است علاوه بر صادرکننده چک، ضامن قراردادی یا امضاکنندگان دیگری مسئولیت داشته باشند. شرایط مطالبه باید از متن قرارداد بانکی استخراج شود.
چک ضمانت تخلیه
اگر چک بابت تخلیه ملک داده شده، دارنده فقط در صورت تحقق شرایط قراردادی مربوط به تخلیه می‌تواند برای مطالبه اقدام کند. وصول چک بدون تحقق مبنای تضمین می‌تواند محل اختلاف و دفاع صادرکننده قرار گیرد.
چک ضمانت صیادی باید ثبت شود؟
اگر چک از دسته‌چک‌های جدید صیادی است، صدور آن باید در سامانه صیاد ثبت شود. «بابت ضمانت» بودن، الزام ثبت صدور چک جدید را از بین نمی‌برد.
اگر دارنده چک ضمانت را برخلاف قرارداد وصول کند چه کنیم؟
بسته به اسناد و مرحله اقدام، ممکن است اعتراض به مطالبه، دعوای استرداد، درخواست توقف عملیات اجرایی یا دفاع در دعوای مطالبه وجه مطرح شود. عنوان مناسب بدون بررسی قرارداد قابل انتخاب نیست.
برای توقف اجرا، مقاله توقف و ابطال عملیات اجرایی چک و برای اختلاف قراردادی، صفحه مشاوره حقوقی چک را ببینید.
سؤالات متداول
چک ضمانت زندان دارد؟
اگر تضمینی بودن چک ثابت شود، جنبه کیفری صدور چک بلامحل طبق ماده ۱۳ وجود ندارد؛ اما مسئولیت مالی جداگانه می‌تواند مطرح باشد.
چک ضمانت را می‌توان برگشت زد؟
بانک از حیث موجودی می‌تواند عدم پرداخت را ثبت کند، اما استحقاق نهایی دارنده برای وصول وجه به رابطه تضمینی و قرارداد بستگی دارد.
چک ضمانت صیادی نیاز به ثبت دارد؟
بله. اگر چک جدید صیادی است، صدور و مالکیت آن باید طبق مقررات در سامانه ثبت شود.
منابع حقوقی
- مواد ۱۳، ۲۱ مکرر و ۲۳ قانون صدور چک.
