چک برگشتی شرکت را از شرکت بگیریم یا مدیر امضاکننده؟
ماده ۱۹ قانون صدور چک در چک‌های صادرشده به نمایندگی از شخص حقوقی اهمیت زیادی دارد: صاحب حساب و امضاکننده چک در پرداخت وجه، مسئولیت تضامنی دارند و اجراییه و حکم ضرر و زیان می‌تواند علیه هر دو صادر شود. مسئولیت کیفری نیز اصولاً متوجه امضاکننده است، مگر ثابت کند عدم پرداخت مستند به عمل صاحب حساب یا نماینده بعدی بوده است.
بنابراین در چک شرکت سهامی خاص، مسئولیت محدود یا سایر اشخاص حقوقی، صرف نام شرکت روی چک به این معنی نیست که امضاکننده هیچ مسئولیتی ندارد.
مسئولیت شرکت و مدیر امضاکننده
| موضوع | شرکت | امضاکننده |
|---|---|---|
| اصل وجه چک | مسئول به عنوان صاحب حساب | طبق ماده ۱۹ مسئولیت تضامنی |
| اجراییه/ضرر و زیان | قابل صدور علیه شرکت | قابل صدور بر اساس تضامن |
| مسئولیت کیفری | شخص حقوقی به عنوان صادرکننده حساب بررسی می‌شود | اصل مسئولیت کیفری با امضاکننده است، مگر استثنای ماده ۱۹ اثبات شود |
اگر دو امضا برای چک شرکت لازم باشد چه می‌شود؟
حدود اختیار و امضای مجاز شرکت باید با اسناد ثبتی و کارت نمونه امضا تطبیق داده شود. اگر چک ناقص امضا شده یا امضای یکی از صاحبان امضا موجود نیست، بانک علت عدم پرداخت را در گواهی درج می‌کند و مسئولیت هر شخص باید جداگانه بررسی شود.
محدودیت‌های بانکی شرکت و مدیران بعد از برگشت چک
دستورالعمل حساب جاری ۱۴۰۴ بانک مرکزی مقرر کرده در چک برگشتی اشخاص حقوقی، علاوه بر اطلاعات شخص حقوقی، اطلاعات امضاکننده نیز به سامانه مربوط ارسال شود و محدودیت‌های دسته‌چک برای شخص حقوقی و امضاکننده تا رفع سوء اثر اعمال شود.
استثنای کیفری ماده ۱۹: امضاکننده می‌تواند ثابت کند عدم پرداخت ناشی از عمل صاحب حساب یا وکیل/نماینده بعدی بوده است؛ در این صورت مسئولیت کیفری به شخصی که موجب عدم پرداخت شده منتقل می‌شود. اثبات این موضوع نیازمند مدارک واقعی شرکت است.
برای وصول چک شرکت علیه چه کسانی دادخواست بدهیم؟
بسته به هدف و اسناد، شرکت و امضاکننده می‌توانند طرف دعوا یا اجرا قرار گیرند. قبل از ثبت باید آخرین روزنامه رسمی، حدود امضای مجاز، گواهی عدم پرداخت و سمت شخص امضاکننده بررسی شود.
اگر مدیر بعداً عوض شده باشد چه می‌شود؟
مسئولیت بر اساس زمان صدور، شخص امضاکننده و حدود نمایندگی در آن زمان بررسی می‌شود. تغییر مدیر بعدی به‌خودی‌خود مسئولیت ناشی از چک قبلی را پاک نمی‌کند.
چک شرکت و اجراییه ماده ۲۳
اگر چک شرایط ماده ۲۳ را داشته باشد، امکان درخواست اجراییه مستقیم قابل بررسی است. در این مسیر نیز ماده ۱۹ درباره مسئولیت تضامنی صاحب حساب و امضاکننده اهمیت دارد.
برای اجراییه، مقاله اجراییه چک و برای مطالبه حقوقی، مقاله دادخواست مطالبه وجه را ببینید.
برای چک شرکت، روزنامه رسمی و صاحبان امضا را بررسی کنید
مشخص کردن صاحب حساب، امضاکننده و حدود نمایندگی قبل از طرح دعوا از اشتباه در تعیین طرف پرونده جلوگیری می‌کند.
سؤالات متداول
مدیرعامل شخصاً مسئول چک شرکت است؟
اگر او امضاکننده چک از طرف شرکت باشد، ماده ۱۹ مسئولیت تضامنی پرداخت و اصولاً مسئولیت کیفری امضاکننده را پیش‌بینی کرده است.
می‌توان هم شرکت و هم امضاکننده را طرف دعوا قرار داد؟
با توجه به مسئولیت تضامنی ماده ۱۹، این امکان حسب مسیر پرونده قابل بررسی است.
تغییر مدیر شرکت مسئولیت قبلی را از بین می‌برد؟
خیر. مسئولیت بر اساس زمان صدور و سمت و امضای اشخاص در همان زمان بررسی می‌شود.
منابع
- ماده ۱۹ قانون صدور چک.
- دستورالعمل حساب جاری بانک مرکزی مصوب ۱۴۰۴؛ ماده ۱۴.
