چک سفیدامضا چه حکمی دارد؟
چک سفیدامضا معمولاً برگه‌ای است که صادرکننده آن را امضا کرده اما تمام یا بخشی از اطلاعاتی مانند مبلغ، تاریخ یا نام گیرنده بعداً تکمیل می‌شود. چنین چکی ریسک حقوقی بسیار بالایی دارد و قانون نیز آثار خاصی برای آن در نظر گرفته است.
آیا چک سفیدامضا شکایت کیفری چک بلامحل دارد؟
خیر، اگر سفیدامضا بودن چک ثابت شود. بند «الف» ماده ۱۳ قانون صدور چک تصریح می‌کند در صورتی که ثابت شود چک سفیدامضا داده شده، صادرکننده از بابت صدور چک بلامحل قابل تعقیب کیفری نیست.
سوءاستفاده از چک سفیدامضا چه جرمی است؟
ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی مقرر کرده هرکس از سفیدمهر یا سفیدامضایی که به او سپرده شده یا به هر طریق به دست آورده سوءاستفاده کند، مسئولیت کیفری خواهد داشت. اینکه تکمیل یا استفاده از چک در پرونده مشخص «سوءاستفاده» محسوب می‌شود، به حدود اختیار و توافق طرفین بستگی دارد.
سفیدامضا بودن به معنی «بی‌اعتبار بودن خودکار» نیست. ممکن است بین طرفین اجازه‌ای برای تکمیل چک وجود داشته باشد. اختلاف اصلی معمولاً درباره حدود آن اجازه و مبلغ یا شرایطی است که مجاز به درج بوده‌اند.
چطور سفیدامضا بودن و حدود اختیار را ثابت کنیم؟
- قرارداد یا رسید تحویل چک؛
- تصویر یا کپی چک قبل از تکمیل، اگر وجود دارد؛
- پیام‌ها و مکاتبات درباره مبلغ یا زمان مجاز تکمیل؛
- شهادت یا قرائن مربوط به نحوه تحویل؛
- اسناد رابطه پایه و میزان واقعی بدهی.
اگر چک سفیدامضا برای ضمانت داده شده باشد
در این وضعیت هم سفیدامضا بودن و هم تضمینی بودن می‌تواند بر جنبه کیفری چک اثر بگذارد. از نظر مطالبه وجه نیز باید مشخص شود تعهد تضمین‌شده واقعاً نقض شده و مبلغ درج‌شده با توافق و خسارت قابل مطالبه تناسب دارد یا خیر.
چک سفیدامضا در سامانه صیاد
در چک‌های جدید صیادی، مبلغ، تاریخ و ذی‌نفع باید در سامانه ثبت شوند. این ساختار عملاً با مفهوم سنتی تحویل برگه کاملاً سفید ناسازگار است و اطلاعات ثبت‌شده در سامانه در اختلاف اهمیت بالایی دارد.
اگر از سفیدامضا سوءاستفاده شد چه کنیم؟
- مدارک حدود اختیار را حفظ کنید؛
- اگر چک هنوز وصول نشده، وضعیت بانکی و اقدامات قانونی فوری را بررسی کنید؛
- در صورت وجود شرایط، شکایت سوءاستفاده از سفیدامضا را بررسی کنید؛
- اگر اجراییه صادر شده، درخواست توقف عملیات اجرایی را در صورت وجود دلایل کافی مطرح کنید.
برای توقف اجرا، مقاله توقف عملیات اجرایی چک را ببینید.
اگر برای انتخاب مسیر اقدام، تفسیر قانون یا بررسی اسناد چک نیاز به ارزیابی دقیق دارید، می‌توانید از مشاوره حقوقی چک استفاده کنید یا صفحه وکیل چک را ببینید.
سؤالات متداول
چک سفیدامضا زندان دارد؟
اگر سفیدامضا بودن ثابت شود، صادرکننده از بابت جرم صدور چک بلامحل قابل تعقیب کیفری نیست؛ اما سوءاستفاده از سفیدامضا جرم مستقل دیگری است.
آیا دارنده می‌تواند هر مبلغی در چک سفید وارد کند؟
خیر. اختیار تکمیل تابع توافق و رابطه طرفین است و درج مبلغ خارج از اختیار می‌تواند موجب مسئولیت شود.
سفیدامضا بودن چک را چه کسی باید ثابت کند؟
شخصی که به سفیدامضا بودن و حدود خاص اختیار استناد می‌کند باید برای ادعای خود دلیل ارائه کند.
منابع
- بند «الف» ماده ۱۳ قانون صدور چک.
- ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات).
