قانون چک در ۱۴۰۵؛ مهم‌ترین مواد را ساده بخوانید
قانون چک فقط درباره «برگشت زدن» نیست. این قانون از صدور و ثبت چک صیادی تا گواهی عدم پرداخت، محدودیت‌های بانکی، شکایت کیفری، اجراییه مستقیم و رفع سوء اثر را پوشش می‌دهد. برای فهم پرونده چک بهتر است مواد مهم را بر اساس مرحله‌ای که در آن هستید بخوانید، نه اینکه کل قانون را بدون نقشه مطالعه کنید.
مواد مهم قانون صدور چک در یک نگاه
| ماده | موضوع |
|---|---|
| ماده ۲ | لازم‌الاجرا بودن چک و امکان اقدام ثبتی |
| مواد ۳ و ۴ | تکلیف صادرکننده و گواهی عدم پرداخت |
| ماده ۵ مکرر | محدودیت‌های بانکی چک برگشتی |
| ماده ۷ | مجازات صدور چک بلامحل |
| ماده ۱۱ | مهلت‌های شکایت کیفری |
| ماده ۱۳ | چک‌های فاقد تعقیب کیفری مانند تضمینی و وعده‌دار |
| ماده ۱۴ | دستور عدم پرداخت در مفقودی، سرقت، جعل و جرایم |
| ماده ۲۱ مکرر | سامانه صیاد و ثبت صدور/انتقال |
| ماده ۲۳ | اجراییه مستقیم چک از دادگاه |
قانون چک صیادی جدید
برای چک‌های جدید، ثبت صدور و انتقال در سامانه صیاد جایگزین انتقال سنتی صرفاً با پشت‌نویسی شده است. عدم ثبت می‌تواند برگه را از شمول مزایای قانون صدور چک خارج کند. جزئیات این موضوع در مقاله قانون چک صیادی آمده است.
قانون چک برگشتی
پس از برگشت، گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری اهمیت کلیدی دارد. ماده ۵ مکرر محدودیت‌های بانکی را فعال می‌کند و ماده ۲۳ در صورت وجود شرایط، مسیر اجراییه مستقیم را فراهم می‌سازد.
قانون شکایت کیفری چک
مواد ۷، ۱۱ و ۱۳ را باید کنار هم دید: ماده ۷ مجازات را تعیین می‌کند، ماده ۱۱ مهلت شکایت را و ماده ۱۳ مواردی را که چک قابل تعقیب کیفری نیست مشخص می‌کند.
قانون اجراییه چک
ماده ۲۳ یکی از مهم‌ترین اصلاحات جدید است. دارنده در صورت داشتن گواهی عدم پرداخت و رعایت شرایط می‌تواند از دادگاه صدور اجراییه بخواهد. جزئیات در راهنمای اجراییه چک آمده است.
قانون رفع سوء اثر چک
قانون و دستورالعمل‌های بانکی روش‌های متعددی برای رفع سوء اثر پیش‌بینی کرده‌اند؛ از پرداخت و مسدودی وجه تا لاشه، رضایت‌نامه و احکام مراجع صالح. برای شرایط جدید، مقاله رفع سوء اثر چک برگشتی را ببینید.
قانون چک قدیمی
چک‌های قدیمی صرفاً به دلیل صیادی نبودن بی‌اعتبار نشده‌اند. ثبت سامانه‌ای برای چک‌های جدید است و چک قدیمی بسته به شرایط همچنان می‌تواند از مسیرهای حقوقی، ثبتی یا اجرایی پیگیری شود.
نکته: قانون چک چند بار اصلاح شده و بعضی مبالغ و دستورالعمل‌های بانکی نیز به‌روزرسانی شده‌اند. برای تصمیم پرونده، نسخه تنقیح‌شده قانون و مقررات روز بانک مرکزی باید ملاک باشد.
اگر چک دارید، کدام ماده برای شما مهم‌تر است؟
- برگشت خورده و حساب‌ها محدود شده: ماده ۵ مکرر؛
- می‌خواهید شکایت کیفری کنید: مواد ۷، ۱۱ و ۱۳؛
- چک مفقود یا سرقت شده: ماده ۱۴؛
- چک صیادی ثبت نشده: ماده ۲۱ مکرر؛
- می‌خواهید سریع وارد اجرا شوید: ماده ۲۳.
برای انتخاب مسیر عملی، راهنمای وصول چک برگشتی و صفحه وکیل چک را ببینید.
سؤالات متداول
آخرین قانون چک کدام است؟
مبنای اصلی همان قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی است و باید همراه با اصلاحات جدید و مقررات بانک مرکزی مطالعه شود.
قانون جدید چک فقط برای صیاد است؟
بخشی از اصلاحات درباره همه چک‌هاست و بخشی مانند ثبت سامانه‌ای مخصوص چک‌های جدید صیادی است.
برای چک برگشتی کدام ماده مهم است؟
بسته به هدف، مواد ۵ مکرر، ۷، ۱۱، ۱۳ و ۲۳ بیشترین کاربرد را دارند.
منابع
- قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی.
- قانون تجارت.
- دستورالعمل حساب جاری بانک مرکزی مصوب ۱۴۰۴.
