آیا می‌توان از ضامن چک شکایت کیفری کرد؟
صرف ضمانت از چک، ضامن را مرتکب جرم صدور چک بلامحل نمی‌کند. مسئولیت کیفری ماده ۷ قانون صدور چک اصولاً متوجه کسی است که چک بلامحل را صادر کرده است. ضامن ممکن است مسئولیت مالی و تضامنی داشته باشد، اما برای شکایت کیفری علیه او باید رفتار مجرمانه مستقلی غیر از «ضامن بودن» وجود داشته باشد.
مسئولیت ضامن چک چیست؟
ماده ۲۴۹ قانون تجارت درباره مسئولیت تضامنی اسناد تجاری مقرر کرده ضامنی که از صادرکننده یا ظهرنویس ضمانت کرده، با همان شخص مسئولیت تضامنی دارد. بنابراین دارنده در صورت وجود شرایط می‌تواند برای مطالبه وجه به ضامن نیز رجوع کند.
تفاوت ضامن با ظهرنویس چک
| موضوع | ضامن | ظهرنویس |
|---|---|---|
| هدف امضا | تضمین پرداخت شخص مشخص | معمولاً انتقال یا ایفای نقش تجاری دیگر |
| مسئولیت | با شخصی که از او ضمانت شده | در صورت رعایت شرایط تجاری، مسئولیت تضامنی |
| مسئولیت کیفری صدور چک بلامحل | صرف ضمانت ایجاد نمی‌کند | صرف ظهرنویسی ایجاد نمی‌کند |
ضمانت در چک صیادی باید در سامانه ثبت شود؟
طبق نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۷۰، اگر صدور و انتقال چک جدید در سامانه صیاد به‌درستی انجام شده باشد، ضمانت همچنان تابع قواعد قانون تجارت است و ثبت خودِ ضمانت در سامانه صیاد الزامی دانسته نشده است.
اما در چک ثبت‌نشده: اگر خود صدور یا انتقال چک صیادی در سامانه ثبت نشده باشد، چک از شمول آثار خاص قانون چک خارج می‌شود و مسئولیت ضامن نیز ممکن است بر اساس توافق طرفین و قواعد عمومی مدنی بررسی شود.
برای مطالبه وجه از ضامن چه باید کرد؟
- مشخص کنید امضای پشت چک واقعاً به عنوان ضمانت بوده یا انتقال؛
- بررسی کنید ضامن از کدام شخص ضمانت کرده است؛
- مواعد و تشریفات لازم برای حفظ مسئولیت تجاری اشخاص را کنترل کنید؛
- ضامن و سایر مسئولان مناسب را در دادخواست مطالبه وجه طرف دعوا قرار دهید.
مهلت شکایت از ضامن چک چقدر است؟
اگر منظور «شکایت کیفری صدور چک بلامحل» باشد، صرف ضامن بودن چنین شکایتی ایجاد نمی‌کند. اگر منظور مطالبه حقوقی از ضامن است، مواعد اسناد تجاری، نحوه اعتراض/گواهی عدم پرداخت، زمان مراجعه و نوع ضمانت باید بررسی شوند و نمی‌توان مهلت شش‌ماهه شکایت کیفری را به مسئولیت مدنی ضامن تعمیم داد.
ضامن وام بانکی و چک برگشتی
اگر چک بابت ضمانت وام یا تعهد دیگری صادر یا امضا شده، باید قرارداد وام، متن ضمانت و سمت هر امضاکننده بررسی شود. مسئولیت ممکن است علاوه بر قواعد چک، از قرارداد ضمانت نیز ناشی شود.
برای تنظیم دعوای مطالبه، مقاله دادخواست مطالبه وجه چک و برای چک ثبت‌نشده، راهنمای شکایت از چک ثبت‌نشده را ببینید.
قبل از طرح دعوا، نوع امضای پشت چک را مشخص کنید
اینکه امضا برای ضمانت، انتقال یا تأیید دیگری بوده، روی مسئولیت شخص اثر مستقیم دارد.
سؤالات متداول
آیا ضامن چک زندان می‌رود؟
صرف ضمانت، جرم صدور چک بلامحل نیست؛ اما اگر علیه ضامن حکم مالی صادر شود، مرحله اجرای محکومیت مالی تابع قواعد جداگانه است.
آیا برای ضمانت چک صیادی ثبت در سامانه لازم است؟
طبق نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۷۰، در چک صیادی که صدور و انتقال آن صحیح ثبت شده، ثبت خود ضمانت در سامانه الزامی نیست.
می‌توان همزمان از صادرکننده و ضامن مطالبه کرد؟
در صورت وجود مسئولیت تضامنی و رعایت شرایط قانونی، امکان رجوع به مسئولان متعدد سند قابل بررسی است.
منابع حقوقی
- ماده ۲۴۹ قانون تجارت.
- نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۷۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
